हेलसिन्की : फिनल्यान्ड र इस्टोनियाको समुद्री सीमाक्षेत्र नजिकै रुसी मालवाहक जहाजमाथि ड्रोन आक्रमण भएपछि जहाजलाई डुब्नबाट जोगाउन उद्धार तथा अग्निनियन्त्रण कार्य जारी रहेको छ।
रुसी मालवाहक जहाज ‘स्पार्टा-२’ माथि शनिबार बिहान पूर्वी फिनल्यान्डको खाडीमा आक्रमण भएको हो। आक्रमणपछि नियन्त्रण गुमाएको जहाज बिस्तारै फिनल्यान्डको जलक्षेत्रतर्फ बगेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
रुसको बाल्टिक सागरस्थित कालिनिनग्राद क्षेत्रमा सामान ढुवानी गर्न गइरहेको उक्त जहाज आक्रमणमा परेको हो। फिनल्यान्डको रक्षा बलले प्रारम्भिक मूल्याङ्कनका आधारमा आक्रमणमा युक्रेनको संलग्नता रहेको हुन सक्ने जनाएको छ। यद्यपि, युक्रेनले यस घटनाबारे अहिलेसम्म कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन।
फिनल्यान्डको सीमा सुरक्षा बलका अनुसार आइतबारसम्म पनि जहाजलाई डुब्नबाट जोगाउने प्रयास भइरहेको थियो। जहाजमा लागेको आगो नियन्त्रण गर्न निरन्तर पानी प्रयोग गरिएको थियो।
उद्धार तथा नियन्त्रण कार्यमा फिनल्यान्डसँगै इस्टोनिया र रुसका उद्धार तथा समुद्री सुरक्षा निकायका साधनसमेत परिचालन भएका छन्। अधिकारीहरूले जहाजमा समस्या देखिए पनि आसपासको समुद्री यातायातका लागि तत्काल कुनै खतरा नरहेको स्पष्ट पारेका छन्।
कालिनिनग्रादका गभर्नर एलेक्सी बेस्प्रोज्भानिखले प्रारम्भिक जानकारीअनुसार जहाजमाथि दुईवटा ड्रोन प्रयोग गरी आक्रमण गरिएको बताएका छन्। उनले यस घटनाका कारण कालिनिनग्रादको आपूर्ति व्यवस्थामा कुनै खतरा नरहेको दाबी गरेका छन्।
उनका अनुसार घटनापछि रुसी उद्धार जहाज घटनास्थल पुगेको थियो। सुरुमा जहाजका चालकदलले उद्धार आवश्यक नरहेको बताएका थिए र आफूहरू आवश्यक मर्मत तथा नियन्त्रणको काम गरेर यात्रा जारी राख्ने तयारीमा रहेको जानकारी दिएका थिए।
तर, फिनल्यान्डको सीमा सुरक्षा बलले पछि जहाजका चालकदललाई अर्को रुसी जहाजमा सुरक्षित रूपमा स्थानान्तरण गरिएको पुष्टि गरेको छ। चालकदललाई लिएर उक्त जहाज रुसतर्फ प्रस्थान गरिसकेको छ भने क्षतिग्रस्त स्पार्टा-२ जहाज घटनास्थलमै रहेको छ। घटनापछि समुद्रमा कुनै तेल चुहावट वा वातावरणीय क्षति नदेखिएको र सर्वसाधारण तथा अन्य जहाजका लागि तत्काल जोखिम नरहेको पनि फिनल्यान्डले जनाएको छ।
फिनल्यान्डको तटरक्षक बलले शनिबार बिहान स्थानीय समयअनुसार करिब ८ बजेर ५० मिनेटमा आक्रमणबारे सूचना प्राप्त गरेको थियो। त्यसपछि जहाजलाई फिनल्यान्डको खाडीमा रहेको सुर्सारी टापुको पश्चिमतर्फ करिब ५० किलोमिटर दूरीमा फेला पारिएको थियो। घटनास्थल आसपास अस्थायी रूपमा हवाई तथा समुद्री आवागमनमा प्रतिबन्धसमेत लगाइएको थियो।
घटनापछि फिनल्यान्डको रक्षा मन्त्रालयले रुसी हेलिकप्टरले फिनल्यान्डको हवाई क्षेत्र उल्लङ्घन गरेको हुन सक्ने आशङ्का व्यक्त गरेको थियो। उक्त हेलिकप्टर जहाजको उद्धार वा निगरानी अभियानसँग सम्बन्धित हुन सक्ने मन्त्रालयको प्रारम्भिक अनुमान थियो। यद्यपि, यस विषयमा थप अनुसन्धान भइरहेको छ।
फिनल्यान्डका प्रधानमन्त्री पेटेरी ओर्पोले घटनाले रुस-युक्रेन युद्धको प्रभाव आफ्नो देशको आसपाससम्म फैलिएको सङ्केत गरेको बताएका छन्। उनले भनेका छन्, “युद्ध हाम्रो तत्कालीन आसपासको क्षेत्रमा फैलिँदै गएको छ। आक्रमणकारीविरुद्ध प्रतिकार गर्ने युक्रेनलाई अधिकार छ।” उनको अभिव्यक्तिले फिनल्यान्डले युक्रेनको आत्मरक्षाको अधिकारलाई समर्थन गर्ने तर आफ्नो क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्थालाई पनि गम्भीरतापूर्वक लिइरहेको देखाउँछ।
स्पार्टा-२ जहाज रुसको सैन्य तथा निर्माण संरचनासँग सम्बन्धित कम्पनीमार्फत सञ्चालन हुँदै आएको बताइएको छ। उक्त कम्पनीले आफ्नो वेबसाइटमा सन् २०११ मा रुसको रक्षा मन्त्रालयको संरचनाभित्र स्थापना भएको र सन् २०१५ देखि सैन्य निर्माण क्षेत्रमा काम गर्दै आएको उल्लेख गरेको छ।
जहाजमाथि सन् २०२२ मा अमेरिकाले प्रतिबन्ध लगाएको थियो भने युक्रेनले पनि यसै वर्ष प्रतिबन्ध सूचीमा राखेको थियो। यसले उक्त जहाज सामान्य व्यावसायिक ढुवानीमा मात्र सीमित नभई रुसी सैन्य आपूर्ति तथा निर्माण प्रणालीसँग सम्बन्धित हुन सक्ने विषयलाई थप चर्चामा ल्याएको छ।
फिनल्यान्डका रक्षामन्त्री आन्ती ह्याक्कानेनले घटनाको अनुसन्धान फिनल्यान्डको सीमा सुरक्षा बलले गरिरहेको र सम्बन्धित अन्य सरकारी निकायसँग सहकार्य भइरहेको बताएका छन्। घटनाबारे नेटोलाई समेत जानकारी गराइसकिएको रक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ।
रुसको मुख्य भूभागसँग प्रत्यक्ष जोडिएको नभई पोल्यान्ड र लिथुआनियाको बीचमा रहेको कालिनिनग्राद रुसको रणनीतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण भूभाग हो। बाल्टिक सागरको किनारमा रहेको यस क्षेत्रमा रुसको सैन्य उपस्थिति पनि छ। त्यसैले कालिनिनग्रादतर्फ जाँदै गरेको रुसी जहाजमाथि भएको आक्रमणलाई क्षेत्रीय सुरक्षाका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ।
सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको सैन्य आक्रमण सुरु गरेयता बाल्टिक सागर र आसपासका समुद्री क्षेत्र रुस-युक्रेन युद्धको संवेदनशील क्षेत्र बन्दै आएका छन्।
पछिल्लो समय युक्रेनले युद्धको अग्रपङ्क्तिभन्दा टाढा रहेका रुसी सैन्य, औद्योगिक तथा रणनीतिक संरचनालाई लक्षित गर्दै लामो दूरीका आक्रमण तीव्र बनाएको छ। यही पृष्ठभूमिमा फिनल्यान्ड नजिकै रुसी जहाजमाथि भएको ड्रोन आक्रमणले युद्धको प्रभाव समुद्री व्यापार, अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग र नेटो सदस्य राष्ट्रहरूको सुरक्षासम्म फैलिन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।
फिनल्यान्डका अधिकारीहरूले घटनाको वास्तविक कारण, आक्रमणकारीको पहिचान र जहाजमा भएको क्षतिको विस्तृत विवरण सार्वजनिक गर्न बाँकी छ। उद्धार तथा अग्निनियन्त्रण कार्य जारी रहेकाले क्षतिग्रस्त जहाजको अवस्था र त्यसपछि हुने अनुसन्धानले घटनाबारे थप तथ्य उजागर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।