औषत ६ प्रतिशतले बढ्यो लघुवित्तको एनपीएल, १५ प्रतिशतको क्यापले नाफामा असर

काठमाडौं : पछिल्लो समय बजारमा देखिएको आर्थिक मन्दीको असर समग्र बैंक तथा वित्तीय संस्थामा देखिएको छ । चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमाससम्मको तथ्यांक हेर्ने हो भने अधिकांश वित्तीय कम्पनीको नाफामा गिरावट आएको छ । 

बजारमा आर्थिक गतिविधि सुस्ताउँदा त्यसको असर लघुवित्तको वित्तीय विवरणमा परेको छ । मन्दीको कारण उपभोग्य वस्तुको माग घटेको छ भने ऋण असुल्न नसक्दा समग्र बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरु खराब कर्जाको मारमा परेका छन् । 

पुस मसान्तसम्म अधिकांश लघुवित्त कम्पनीको नाफा ५०.७० प्रतिशतले घटेको छ  भने धेरै जसो कम्पनीहरु नोक्सानीमा रहेका छन् । कर्जा रिकभरिको समस्याका साथै कम्पनीहरुको ब्याज आम्दानी घट्दा नाफामा असर परेको छ । यसका साथै प्रशासनिक खर्च बढेका कारण पनि संस्थाको नाफामा गिरावट आएको छ ।

लघुवित्तको नाफामा खराब कर्जाको दबाब 

पछिल्लो समय आर्थिक मन्दीका कारण कर्जा नउठ्दा अधिकांश कम्पनीहरुको नाफा प्रभावित भएको हो । चालु आवको पुस मसान्तसम्म कम्पनीहरुको खराब कर्जा ३८.२३ प्रतिशतले बढेको छ । कर्जाको दबाबका कारण पनि संस्थाको नाफा घट्न पुगेको हो । यस अवधिमा कम्पनीहरुको खराब कर्जा औसतमा ६.५८ प्रतिशत छ ।

यस अवधिसम्म आइपुग्दा ३३ कम्पनीको नाफा घटेको छ भने १५ कम्पनी नोक्सानीमा बढेका छन् । आर्थिक संकुचनको बाजुदपनि अधिकांश कम्पनीको नाफा घट्दा  सात कम्पनीको भने नाफा बढेको छ । 

ऋण मिनाहा हुन्छ भन्ने भ्रामक गतिविधिले समस्या थपियो 

आर्थिक मन्दीका कारण लघुवित्तको व्यवसायमा असर गरेको लघुवित्त बैंकर्स संघका अध्यक्ष राम बहादुर यादव बताउँछन् । नेशनल लघुवित्त वित्तीय संस्थाका प्रमुख कार्यकारी अधिृकत समेत रहेका यादवले बजारमा देखिएको आर्थिक मन्दीले समग्र बैंक तथा वित्तीय क्षेत्र संकटमा रहेको बताए । 

उनी भन्छन्, ‘धेरैको रोजगारी कटौती भएको छ । बजारमा माग घटेको छ । लघुवित्त विरुद्ध भ्रामक समाचार फैलाउने ऋण मिनाहा हुन्छ भनेर अराजक गतिविधि गर्ने कर्मचारीलाई अभद्र व्यवहार गर्ने लगायतका कारणहरुले पनि कर्जा असुलीमा समस्या भएको छ ।’

ब्याजदरमा १५ प्रतिशतको क्यापले लघुवित्तको नाफामा धेरै असर गरेको छ । उनको भनाई छ । ‘१५ प्रतिशतको ब्याजको क्यापले कस्ट अफ फण्ड महंगो भएको छ बचतको ब्याजदर पनि बढेको छ । ब्याजदरको क्यापले लागत मंहगो भएको छ । कर्मचारीहरुमाथिको अभद्र व्यवहारले उनीहरुको मनोबल गिरेको छ काम गर्ने वातावरण छैन’,उनले भने । 

उनका अनुसार कर्जा असुलीको समस्या अहिले बैंक तथा वित्तीय संस्थामा पनि रहेको छ । वाणिज्य बैंकहरुको एनपीएल पनि ५ प्रतिशत पुगिसक्यो । बैंकहरुले त धितोमा लगानी गरेका हुन्छन् । तर, माइक्रोफाइनान्स कम्पनीले बिना धितो विश्वासको आधारमा ऋण लगानी गरिरहेका छन् । बिना धितो ४ खर्ब ३२ अर्ब रुपैयाँ ऋण लगानी भएको छ । 

लघुवित्त क्षेत्रको योगदान सरकारले नबुझेको उनको गुनासो छ । उनी भन्छन्, ‘ग्रामिण क्षेत्रदेखि लिएर गरिबी परिवार र महिलाहरुलाई वित्तीय पहुँचमा ल्याएर आय आर्जनमा जोड्ने काम लघुवित्तले गरिरहेको छ । यस क्षेत्रको योगदान सरकारले बझेन ।’

सरकारले माइक्रोफाइनान्सलाई विशेष प्राथमिकताको क्षेत्रमा राखेर विकास क्षेत्रको एजेन्सी पार्टनरको रुपमा राख्नुपेर्न उनको माग छ । सरकारबाट हुने स्वास्थ्य, कृषि, साना उद्योग विकास लगायतका कार्यक्रमहरु सञ्चालनका गर्न एकीकृत भएर लाग्नुपर्ने उनको भनाइ छ । 

‘लघुवित्त देशको कायापटल गर्न सक्ने क्षेत्र हो । ६० लाख घरधुरी यो क्षेत्रमा आवद्ध छन्  । गरिबी परिवारमा गएर आर्थिक र सामाजिक रुपमा सशक्तिकरण गर्नका लागि काम गरिरहेका छौं । हामीले एक्लै सबै काम गर्न सक्दैनौ सरकारको साथ चाहिन्छ’, उनले भने । 

सरकारले गरिब र साना किसानहरुको लागि दिइने कृषि कर्जा र सहुलियत कर्जा लघुवित्त मार्फत दिनुपर्ने बताउँदै उनले भने, ‘वाणिज्य बैंकहरुले साना किसानका लागि काम गर्दैन । हामी घर घरमा गएर ग्राहकलाई सेवा दिन्छौं ।’

आर्थिक स्रोत (फन्डिङ) को कुरामा लघुवित्तहरु वाणिज्य बैंकहरुमा निर्भर रहनुपरेको बताउँदै उनले रिलायबल स्रोतको व्यवस्था गरिदिनुपर्ने बताए । माइक्रोफाइनान्स फण्ड बनाएर सस्तो ब्याजमा ऋण प्रवाह गर्ने, र ऋणको दर कायम गर्ने व्यवस्था गरिदिनुपर्ने उनको भनाई छ । 

उनी भन्छन्, ‘ब्याजदर महंगो भयो सिंगल अंकमा झार्नुपर्ने भनिरहेको छ । वाणिज्य बैंकबाट १५ प्रतिशतमा ब्याजमा ऋण लिएर एकल अंकको ब्याजमा संस्थाले ऋण लगानी गर्न सक्दैन । यो संस्था सस्टेन हुुनुपर्यो पब्लिकको लगानी छ । स्रोतको व्यवस्थापन गरिदिनुपर्यो ।’

नाफा बढ्ने सात कम्पनी 

पुस मसान्तसम्म आइपुग्दा नाफा बढ्ने कम्पनीहरुमा सपोर्ट लघुवित्त, गुराँस लघुवित्त, युनिक नेपाल लघुवित्त, साना किसान विकास लघुवित्त, साना लघुवित्त, विजय लघुव्त्रि । जनउत्थान लघुवित्त रहेका छन् । 

गत वर्ष २ लाख ४७ हजार रुपैयाँ नाफा कमाएको गुराँस लघुवित्तले यस अवधिमा ७७ लाखद २८ हजार रुपैयाँ नाफा कमाएको छ । त्यस्तै सपोर्ट लघुवित्तले २४६.९३ प्रतिशतले नाफा बढाएको छ भने युनिक नेपाल लघुवित्तको नाफा ११८.८२ प्रतिशतले बढेको छ । 

पुस मसान्तसम्म आइपुग्दा साना किसान विकास लघुवित्तले ४४ करोड २४ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ । त्यस्तै साधना लघुवित्तले १५.४० प्रतितशले नाफा बढाएको छ भने विजय लुघत्तिले ९३.०८ प्रतिशत र जनउत्थान लघुवित्तले ३५२.७० प्रतिशतले नाफा बढाएका हुन् ।

नोक्सानीमा रहेका १५ कम्पनी 

चालु आवको पुस मसान्तसम्म आइपुग्दा १५ कम्पनीले नोक्सानी व्यहोरका छन् । गत वर्षदेखि नै राष्ट्र बैैंकले संस्थाको सेवाशुल्क तथा ब्याजदरमा गरेको कडाई र एकल कर्जा नीतिका कारण लघुवित्तको व्यवसायमा असर पर्दा कम्पनीहरुको नोक्सानी थपिएको छ । 

एकातिर कर्जा लगानी गर्न सकेका छैनन् भने ऋण असुलीमा समेत उत्तिकै समस्या देखिएको छ । यस अवधिमा एनएमबि लघुवित्तले ६ करोड ७५ लाख रपैयाँ नोक्सानी व्यहारेको छ भने अभियान लघुव्त्तिले पनि ६ करोड २४ लाख रुपैयाँ नोक्सानी व्यहोरेको छ ।

गत वर्ष एक करोड ६५ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको श्रीजनशील लघुवित्तले यस अवधिमा १४ करोड ६३ लाख रुपैयाँ नोक्सानी व्यहोरेको छ । यसका साथै स्वस्तिक, समाज, सामुदायिक, मानुषी, आशा, फरवार्ड माइक्रोफाइनान्स, मनकामर्ना स्मार्ट लुघवित्त समेत नोक्सानीमा छन् । 

त्यसैगरी वित्तीय रिपोर्ट अनुसार यपकार लघुवित्त, किसान, धौलागिरी,बीपीडब्लु र वीन नेपाल लुघवित्त वित्तीय संस्थाले पनि नोक्सानी व्यहोरेका छन् । 

नौ कम्पनीको खराब कर्जा दोहोरो अंकमा 

गत वर्षको पुस मसान्तसम्म औसत ४.७६ प्रतिशत रहेको संस्थाको खराब कर्जा यस आवधिमा आइपुग्दा औसत ६.५८ प्रतिशत पुगेको छ । आत्मनिर्भर, सामु्दायिक लघुवित्त, मनकामना स्मार्ट लघुवित्त, एनआईसी एशिया, डिप्रोक्स, नेष्डा समृद्ध, निर्धन उत्थान र श्रीजनशील लघुवित्तको एनपीएल दोहोरो अंकमा पुगेको छ । 

यस अवधिमा युनिक नेपाल लघुवित्तको खराब कर्जा ९.९२ प्रतिशत रहेको छ । त्यस्तै एनएमबिको ७.८५ प्रतिशत, मेरो माइक्रोफाइनान्सको ७.८७ प्रतिशत, नेरुडेको ८.८३ प्रतिशत, नाडेपको ९.९६ प्रतिशत, फरवार्ड माइक्रोफाइनान्सको ७.७१ प्रतिशत र किसान लघुवित्तको खराब कर्जा ७.४४ प्रतिशत रहेको छ ।

दश कम्पनीले घटाए खराब कर्जा 

यस अवधिमा अधिकांश कम्पनीको खराब कर्जा बढ्दा दश कम्पनीले भने यस्तो कर्जा घटाएका छन् । नोक्सानीमा रहेका र नाफा घटेका कम्पनीहरुले पनि खराब कर्जा घटाएको तथ्यांकमा उल्लेख छ । 

गत वर्षको पुससम्म ३.५३ प्रतिशत रहेको सपोर्ट लघुवित्तको खराब कर्जा घटेर १.५४ प्रतिशतमा झरेको छ । त्यस्तै, गुराँस लघुवित्तको ३.७५ प्रतिशत, आरम्भ चौतारीको ४.६४ प्रतिशत, स्वस्तिक लघुवित्तको ३.६५ प्रतिशत, महुलीको ४.६४ प्रतिशत खराब कर्जा रहेको छ । 

त्यसैगरी ग्रामिण विकास लघुवित्तले पनि खराब कर्जा घटाएर ७.८९ प्रतिशतमा झारेको छ । त्यसैगरी, यस अवधिमा उपकार लघुवित्तको खराब कर्जा २.८२ प्रतिशत, धौलागिरीको ४.९३ प्रतिशत, वीन नेपालको २.६१ प्रतिशत र इन्फिनीटीको ४.९५ प्रतिशत खराब कर्जा रहेको छ ।