क्यानडाका सवारीसाधनमा ५० प्रतिशत शुल्क लगाउने ट्रम्पको चेतावनी, व्यापार युद्ध थप चर्कियो

एजेन्सी : अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्यानडाबाट आयात हुने कार, ट्रक तथा अटो पार्ट्समा लाग्दै आएको अमेरिकी शुल्क २५ प्रतिशतबाट बढाएर ५० प्रतिशत पुर्याउने चेतावनी दिएका छन्। उनले आगामी जनवरी १ देखि नयाँ दर लागू गर्ने बताएका छन्।

अमेरिका र क्यानडाबीचको व्यापार वार्ता गत साता अन्तिम चरणमा आएर भंग भएपछि दुई देशबीच व्यापारिक तनाव थप बढेको हो। दुवै पक्षले वार्ता असफल हुनुको दोष एक–अर्कामाथि लगाएका छन्।

क्यानडाले मंगलबार व्यापार युद्धको सामना गर्न आफ्नो रणनीति सार्वजनिक गर्ने जनाएको छ। क्यानडा सरकारका अधिकारीहरूले नयाँ अमेरिकी शुल्कबाट प्रभावित कामदार र व्यवसायलाई संरक्षण तथा सहयोग गर्ने विषयमा जानकारी दिने बताएका छन्। कार्यक्रममा सरकारका साथै व्यवसाय, वित्त र आर्थिक विकास क्षेत्रका प्रतिनिधिहरू सहभागी हुनेछन्।

क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले ट्रम्पको पछिल्लो शुल्क वृद्धिको चेतावनी अप्रत्याशित नभएको बताएका छन्। उनले ट्रम्पले क्यानडाको अटो उद्योगलाई कमजोर बनाउन खोजेको आरोप लगाउँदै अमेरिकाले ‘उचित दृष्टिकोण’ लिएर आएमा मात्रै वार्ता पुनः सुरु गर्न क्यानडा तयार रहेको बताएका छन्।

गत शुक्रबार राति अमेरिकी समयसीमा सकिनुअघि क्यानडाले व्यापार वार्ताबाट पछि हटेको थियो। त्यसअघि अमेरिकाले करिब २० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरका क्यानडाली आयातमा ५० प्रतिशत शुल्क लगाउने तयारी गरेको थियो।

क्यानडाली अधिकारीहरूले अमेरिकाले वार्ताको अन्तिम समयमा केही ‘अस्वीकार्य’ माग अघि सारेको बताएका छन्। तीमध्ये क्यानडाले भविष्यमा कुन–कुन देशसँग व्यापार सम्झौता गर्न पाउने भन्ने विषयमा सीमितता लगाउने प्रस्ताव पनि रहेको उनीहरूको भनाइ छ। अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि जेमिसन ग्रियरले भने क्यानडाले नै वार्ताको अन्तिम चरणमा थप माग अघि सारेको बताएका छन्।

यसैबीच, प्रधानमन्त्री कार्नीले अमेरिकी शुल्कको जवाफमा क्यानडाले अमेरिकी सामानमा ‘डलर बराबर डलर’ का आधारमा प्रतिशोधात्मक शुल्क लगाउने बताएका छन्। उनले नयाँ अमेरिकी शुल्कबाट प्रभावित क्यानाडाली व्यवसायलाई सहयोग गर्नुका साथै अमेरिकामाथिको व्यापारिक निर्भरता घटाउन पूर्वाधार निर्माणमा जोड दिने बताएका छन्।

कार्नीले क्युबेकस्थित एक शिपयार्डमा क्यानडा कोस्ट गार्डका लागि ६ वटा आइसब्रेकर निर्माण गर्न ११ अर्ब क्यानाडाली डलरको लगानी घोषणा गरेका छन्। ती जहाजले क्यानडाका उत्तरी तथा एटलान्टिक क्षेत्रमा हिउँदमा समुद्री मार्ग सञ्चालन गर्न सहयोग गर्नेछन्।

अमेरिकाको ओन्टारियो राज्यमा ठूलो हिस्सा रहेको क्यानडाको अटो उद्योग पनि पछिल्लो विवादको केन्द्रमा छ। ओन्टारियोका प्रिमियर डग फोर्डले ट्रम्पको शुल्क र चेतावनीको कडा आलोचना गर्दै क्यानडाले अमेरिकी तेल, ग्यास, विद्युत् र महत्वपूर्ण खनिजमा थप शुल्क लगाउन सक्ने बताएका छन्। ट्रम्पले फोर्डको प्रतिक्रियालाई ‘ब्लस्टर’ भन्दै क्यानडाले आफ्नो नीति परिवर्तन नगरे थप गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।

क्यानडाली सरकारी तथ्यांकअनुसार अमेरिकाले आयात गर्ने कुल कच्चा तेलमध्ये करिब ६० प्रतिशत क्यानडाबाट आउँछ। अमेरिकामा जाने प्राकृतिक ग्यासको निर्यातमा पनि क्यानडाको हिस्सा लगभग १०० प्रतिशत रहेको छ।

नयाँ अमेरिकी शुल्क र त्यसको जवाफमा क्यानडाले लगाउने प्रतिशोधात्मक शुल्कले दुवै देशका व्यवसायमा असर पर्ने चिन्ता बढेको छ। अमेरिकाको ओरेगनस्थित पालोमा क्लोदिङका सञ्चालकहरूले क्यानडामा बनेका आफ्ना केही उत्पादनको मूल्य करिब ५० प्रतिशतसम्म बढ्न सक्ने बताएका छन्। उनीहरूले अचानक लागू हुने शुल्कका कारण व्यवसायलाई मूल्य र आपूर्ति व्यवस्थापन गर्न कठिन हुने बताएका छन्।

अमेरिका-क्यानडा व्यापार तनावले उत्तर अमेरिकाको अर्को प्रमुख व्यापारिक साझेदार मेक्सिकोलाई पनि प्रभावित गर्न सक्ने प्रश्न उठेको छ। तीन देशबीचको व्यापारिक सम्झौता यूएसएमसीएअन्तर्गत उत्तर अमेरिकामा करिब १.६ ट्रिलियन अमेरिकी डलर बराबरको व्यापार हुने गरेको छ।

क्यानडा र मेक्सिकोले यूएसएमसीएलाई थप १६ वर्षका लागि विस्तार गर्न चाहेको बताएका छन्। अमेरिकाले भने सम्झौतालाई हालकै स्वरूपमा नवीकरण नगर्ने बताएको छ। 

व्यापारिक तनाव बढेसँगै यूएसएमसीए नै कमजोर बन्ने जोखिम बढेको अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सका विशेषज्ञहरूले बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार सम्झौता भंग भए क्यानडाको अर्थतन्त्रमा थप दबाब पर्न सक्छ।