२८ अर्ब डलरका अमेरिकी वस्तुमा क्यानडाको ५० प्रतिशतसम्म भन्सार, व्यापार सम्झौता अझै अनिश्चित

एजेन्सी : क्यानडा र अमेरिकाबीच जारी व्यापार तनाव थप चर्किएको छ। क्यानडाले अमेरिकी वस्तुमाथि लगाएको प्रतिशोधात्मक भन्सार मंगलबारदेखि लागू भएको छ भने दुई देशबीच नयाँ व्यापार सम्झौताको कुनै स्पष्ट संकेत देखिएको छैन।

नयाँ प्रतिशोधात्मक भन्सार अमेरिकाबाट आयात हुने करिब २८ अर्ब क्यानडियन डलर (करिब २० अर्ब अमेरिकी डलर) बराबरका वस्तुमा लागू गरिएको छ। स्टील, फर्निचर र कपासका टी-सर्टलगायत सयौं अमेरिकी वस्तुमा ५० प्रतिशतसम्म भन्सार लगाइएको छ।

अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि जेमिसन ग्रियर ले क्यानडालाई प्रतिशोधात्मक कदम नचाल्न चेतावनी दिँदै अमेरिकाले जवाफमा केही क्यानडेली उत्पादनको आयातमा प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने बताएका छन्।

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले क्यानडास्थित विमान निर्माता कम्पनी बम्बार्डियर ले आफ्नो उत्पादन अमेरिका सार्न नसके अमेरिकाले कम्पनीसँगको सबै व्यापारिक सम्बन्ध बन्द गर्ने धम्की दिएका छन्।

बम्बार्डियर क्यानडाको प्रमुख कम्पनीमध्ये एक हो। कम्पनीका लागि सार्वजनिक लेखा फर्म पीडब्लुसीले तयार पारेको प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२४ मा यसले क्यानडाको वार्षिक कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा ७ अर्ब क्यानडियन डलरभन्दा बढी योगदान गरेको थियो।

अमेरिका र क्यानडाबीच विश्वकै सबैभन्दा ठूलो द्विपक्षीय व्यापारिक सम्बन्ध रहेको छ, जसको मूल्य सन् २०२५ मा करिब ९०० अर्ब डलर पुगेको बताइएको छ।

अमेरिकाले हाल क्यानडाबाट आउने कार र ट्रकमाथि २५ प्रतिशत कर लगाएको छ। साथै क्यानडेली स्टील, एल्युमिनियम र काठमाथि पनि कर लगाइएको छ। अगस्टको अन्त्यतिर ट्रम्प प्रशासनले दुग्धजन्य पदार्थ, मदिरा, हक्की स्टिक र परफ्युमलगायत अन्य वस्तुमा ५० प्रतिशतसम्म भन्सार लगाएको थियो।

क्यानडाले आफ्नो नयाँ कदमलाई “डलरको बदलामा डलर” को प्रतिशोधात्मक नीति भनेको छ। मंगलबार मध्यरातदेखि लागू भएको यो भन्सार अमेरिकाबाट आउने सयौं वस्तुमा लागू भएको छ।

यी नयाँ करहरू यसअघि क्यानडाले अमेरिकी कार र ट्रकमाथि लगाएको प्रतिशोधात्मक करभन्दा अतिरिक्त हुन्। ती कर अमेरिका–मेक्सिको–क्यानडा स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता USMCA/CUSMA अनुरूप नभएका अमेरिकी सवारीसाधनमा लगाइएको थियो।

समुद्री खाद्य पदार्थ, ताजा माछा र लोबस्टर पनि सुरुमा प्रतिशोधात्मक भन्सारको सूचीमा समावेश थिए। तर क्यानडाको समुद्री खाद्य उद्योगबाट विरोध भएपछि सरकारले तीमध्ये दर्जनौं वस्तु सूचीबाट हटाएको छ।

क्यानडा र अमेरिकाको लोबस्टर उद्योग एकअर्कासँग निकै निर्भर छन्। अमेरिकामा समातिएको लोबस्टर प्रशोधनका लागि क्यानडा पठाइने र त्यसपछि पुनः अमेरिका फर्काएर बिक्री गरिने व्यवस्था पनि रहेको छ।

दुवै देशका अधिकारीहरूले व्यापार सम्झौता गर्न चाहेको बताएका छन्। तर अगस्टको अन्त्यतिर वार्ता असफल भएपछि वार्ता पुनः सुरु गर्ने दिशामा कुनै ठोस प्रगति भएको छैन।

क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नी ले गत साता क्यानडा अझै पनि अमेरिकासँग दुवै देशको हितमा हुने र दीर्घकालीन व्यापार सम्झौताको खोजीमा रहेको बताएका थिए।

उनले भनेका थिए, “अमेरिकी पक्ष तयार हुँदा हामी बस्न र सम्झौता गर्न तयार छौं।”

अर्कोतर्फ, अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि ग्रियरले सम्झौताको जिम्मेवारी क्यानडाको हातमा रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार अमेरिकाले प्रस्ताव गरेको सम्झौतालाई क्यानडाले अस्वीकार गरेको र वार्ता असफल भएपछि दुई पक्षबीचको सम्पर्क पनि सीमित भएको छ।

सर्वेक्षणहरूले अधिकांश क्यानडेली नागरिकले अमेरिकामाथि प्रतिशोधात्मक भन्सार लगाउने कदमलाई समर्थन गरेको देखाएका छन्। तर अर्थशास्त्रीहरूले नयाँ करका कारण कपडा, खाद्यान्न र फर्निचरजस्ता दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

क्यानडियन चेम्बर अफ कमर्सले पनि सरकारलाई प्रतिशोधात्मक कदम चाल्दा लक्षित र सावधानीपूर्ण नीति अपनाउन आग्रह गरेको छ। चेम्बरका अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी क्यान्डेस लेइङ ले व्यवसायहरूले प्रतिशोधको आवश्यकता बुझे पनि व्यापार विवाद अनन्तकालसम्म बढ्दै जान नहुने बताएका छन्।

नयाँ अमेरिकी भन्सार लागू हुनु र व्यापार वार्ता असफल हुनुका बाबजुद क्यानडाको अर्थतन्त्रले यसअघि केही सुधारका संकेत देखाएको थियो। दोस्रो त्रैमासिकमा क्यानडाको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन ३.३ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो भने अप्रिलदेखि जुलाईसम्म १ लाख ८१ हजार रोजगारी थपिएका थिए।

तर अगस्टमा करिब ४१ हजार रोजगारी गुमेको थियो। यो अवधि क्यानडामाथि नयाँ अमेरिकी भन्सार लागू भएको र व्यापार वार्ता असफल भएको समयसँग मेल खान्छ।

उत्पादन क्षेत्रमा भने केही वृद्धि देखिएको छ। क्यानडेली सरकारले उपभोक्ता र व्यवसायहरूले स्वदेशमै उत्पादित वस्तु बढी खरिद गर्न थालेको कारण उत्पादन क्षेत्रमा सुधार आएको जनाएको छ।

प्रधानमन्त्री कार्नीले क्यानडाको व्यापारलाई अमेरिकामाथिको निर्भरताबाट विविधीकरण गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। जुलाईको तथ्यांकअनुसार अमेरिकातर्फ जाने क्यानडेली निर्यातको हिस्सा व्यापार तनावअघि रहेको औसत ७५ प्रतिशतबाट घटेर ६६ प्रतिशत पुगेको छ।