ट्रम्पको अर्बौं डलरको शेयर कारोबारमा विवाद, ह्वाइट हाउसद्वारा ‘अटोमेटेड प्रणाली’को दाबी

एजेन्सी : अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका हरेक राजनीतिक निर्णय र सार्वजनिक अभिव्यक्तिले शेयर बजारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने अवस्थामा उनको व्यक्तिगत पोर्टफोलियोबाट ठूलो मात्रामा शेयर कारोबार भएको खुलासाले नयाँ बहस जन्माएको छ। 

सार्वजनिक भएको वित्तीय विवरणअनुसार ट्रम्पको खाताबाट जुन २०२६ मा मात्रै १ हजारभन्दा बढी सेक्युरिटिज कारोबार भएका छन्। यी कारोबारको कुल मूल्य ७ करोड ८१ लाखदेखि २६ करोड ३१ लाख अमेरिकी डलरसम्म रहेको छ । 

अमेरिकी नियमअनुसार राष्ट्रपति तथा उच्च पदस्थ अधिकारीले आफ्नो वित्तीय कारोबारको ठ्याक्कै रकम सार्वजनिक गर्नुपर्दैन। उनीहरूले कारोबारको मूल्य निश्चित दायरामा उल्लेख गरे पुग्छ। त्यसैले ट्रम्पको जुन महिनाको कारोबारको वास्तविक रकम कति थियो भन्ने यकिन गर्न सकिँदैन। तर सार्वजनिक गरिएको न्यूनतम र अधिकतम सीमाले पनि उनको पोर्टफोलियोमा ठूलो आर्थिक गतिविधि भएको देखाउँछ।

जुन महिनाको सबैभन्दा ठूलो कारोबार २२ जुनमा भएको थियो। उक्त दिन ट्रम्पको पोर्टफोलियोबाट भ्यानगार्ड समूहको एउटा एक्सचेन्ज ट्रेडेड फन्ड (ईटीएफ) का ५० लाखदेखि २ करोड ५० लाख डलरसम्म मूल्यका शेयर बिक्री गरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। 

यसबाहेक उनको पोर्टफोलियोमा बर्कशायर ह्याथवे, मेटा, प्लान्टिर, भिसा, मास्टरकार्ड, सिन्टास, कोइनबेस र होम डिपोजस्ता ठूला कम्पनीका शेयरमा पनि कारोबार भएको जनाइएको छ । 

बर्कशायर ह्याथवेमा १८ जुनमा १० लाखदेखि ५० लाख डलरसम्मका शेयर खरिद गरिएको थियो भने २४ जुनमा त्यसको केही हिस्सा बिक्री गरिएको थियो। मेटाका शेयर पनि १८ जुनमा १० लाखदेखि ५० लाख डलरसम्म बिक्री गरिएको र महिनाको अन्त्यतिर फेरि सानो परिमाणमा खरिद गरिएको विवरण छ। 

प्लानटिरमा भने जुन ३ मा १ हजार १ डलरदेखि १५ हजार डलरसम्मको खरिद गरिएको थियो। त्यसपछि १६ र १८ जुनमा बिक्री तथा २३ र २४ जुनमा पुनः खरिद गरिएको देखिन्छ।

यी कारोबारको समयले पनि राजनीतिक घटनाक्रमसँग यसको सम्बन्धबारे प्रश्न उठाएको छ। अमेरिका र इरानबीच जुन १४ मा शान्ति सम्झौताको सहमति बनेपछि २३ र २४ जुनमा ट्रम्पको पोर्टफोलियोबाट नयाँ खरिदारी भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यसअघि पनि बजारलाई प्रभावित पार्ने राजनीतिक तथा भूराजनीतिक घटनाका समयमा ट्रम्पको पोर्टफोलियोमा कारोबार भएको भन्दै आलोचकहरूले चासो व्यक्त गर्दै आएका छन्।

तर यो पहिलोपटक भने होइन कि ट्रम्पको पोर्टफोलियोमा यति ठूलो मात्रामा कारोबार भएको हो। सन् २०२५ मा मात्रै उनको पोर्टफोलियोबाट २१ हजारभन्दा बढी ट्रेड भएको विवरण छ। ती कारोबारको कुल मूल्य ६० करोडदेखि १ अर्ब ८६ करोड अमेरिकी डलरसम्म रहेको बताइएको छ। यसले राष्ट्रपति पदमा रहँदा ट्रम्पको व्यक्तिगत सम्पत्ति र अमेरिकी वित्तीय बजारबीचको सम्बन्धलाई लिएर थप प्रश्न खडा गरेको छ।

मुख्य विवाद भने ट्रम्पले आफ्नो राजनीतिक शक्तिको सम्भावित फाइदा उठाएर शेयर बजारबाट लाभ लिइरहेका छन् कि छैनन् भन्ने हो। राष्ट्रपतिको एउटा निर्णय, नीति वा सार्वजनिक अभिव्यक्तिले पनि कुनै कम्पनी वा समग्र बजारको मूल्यमा ठूलो उतारचढाव ल्याउन सक्ने भएकाले आलोचकहरूले राष्ट्रपतिको व्यक्तिगत सम्पत्तिमा सक्रिय रूपमा शेयर कारोबार हुनु स्वार्थको द्वन्द्वको विषय हुन सक्ने बताएका छन्।

तर ट्रम्पका छोरा एरिक ट्रम्पले उनको पैसा ‘ब्लाइन्ड ट्रस्ट’मा रहेको बताएका छन्। ब्लाइन्ड ट्रस्टमा सम्पत्ति स्वतन्त्र व्यवस्थापकको जिम्मामा राखिन्छ र सम्पत्ति मालिकले आफ्नो पैसा कुन कम्पनीको शेयरमा लगानी भइरहेको छ वा कहिले बिक्री भइरहेको छ भन्ने प्रत्यक्ष जानकारी वा नियन्त्रण नराख्ने व्यवस्था हुन्छ।

ह्वाइट हाउसले पनि ट्रम्प वा उनको परिवारले यी कारोबारमा प्रत्यक्ष हस्तक्षेप नगर्ने दाबी गरेको छ। प्रवक्ता डेविस इंगलेका अनुसार ट्रम्पको पैसा उनी आफैंले सञ्चालन नगर्ने खातामा राखिएको छ र कारोबार कम्प्युटर प्रणालीमार्फत स्वचालित रूपमा हुने गर्छ। 

उक्त प्रणालीले ‘श्वाब १०००’ जस्ता ठूला बजार सूचकांकको संरचनालाई पछ्याउने भएकाले बजारको अवस्थाअनुसार शेयर खरिद तथा बिक्री हुने बताइएको छ। ह्वाइट हाउसका अनुसार लगानीसम्बन्धी निर्णय बाह्य तथा स्वतन्त्र व्यवस्थापन प्रणालीबाट हुन्छ र ट्रम्प वा उनको परिवारले त्यसमा आदेश दिन सक्दैनन्।

यस दाबीले ट्रम्पले व्यक्तिगत रूपमा राजनीतिक निर्णयसँग जोडेर शेयर कारोबार गरिरहेको प्रमाण भने प्रस्तुत गर्दैन। तर राष्ट्रपति पदको शक्ति र उनको ठूलो व्यक्तिगत सम्पत्तिबीचको सम्बन्धका कारण पारदर्शिता र सम्भावित स्वार्थको द्वन्द्वबारे बहस भने चर्किन सक्छ।

आम लगानीकर्ताका लागि भने ट्रम्पको पोर्टफोलियोमा भएको कारोबारलाई आधार बनाएर आफ्नै लगानी निर्णय गर्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। यदि कारोबार वास्तवमै स्वचालित र सूचकांकमा आधारित प्रणालीबाट भइरहेको हो भने कुनै निश्चित कम्पनीमा ट्रम्पले व्यक्तिगत रूपमा भविष्यवाणी गरेर लगानी गरेको अर्थ नलाग्न सक्छ। 

त्यसैले सार्वजनिक भएको कारोबारलाई पछ्याएर शेयर किनबेच गर्नुको सट्टा कम्पनीको वित्तीय अवस्था, बजारको जोखिम र आफ्नै लगानी रणनीतिलाई आधार बनाउनु उपयुक्त हुन्छ।

ट्रम्पको पोर्टफोलियोमा भएको ठूलो कारोबारले तत्कालै उनले गैरकानुनी रूपमा आफ्नो राष्ट्रपतीय शक्तिको प्रयोग गरेर पैसा कमाइरहेको प्रमाणित गर्दैन। तर राष्ट्रपतिको निर्णयले बजारलाई प्रभावित पार्न सक्ने अवस्थामा उनको व्यक्तिगत सम्पत्ति कसरी व्यवस्थापन भइरहेको छ भन्ने विषयमा पारदर्शिता कति पर्याप्त छ भन्ने प्रश्न भने अमेरिकी राजनीतिमा फेरि केन्द्रमा आएको छ।